İsrail’in uluslararası arenada giderek yalnızlaştığı, Netanyahu’ya yönelik yolsuzluk davasının devam ettiği ve ülkede değişim isteğinin arttığı bir dönemde yapılan seçimlerde 7 milyondan fazla seçmen oy kullandı. İsrailli Kanal 12’ye göre Eisenkot yönetimindeki muhalefet bloğu 52 sandalye elde ederken, Netanyahu’nun blokunun kazandığı sandalye sayısı ise 50 oldu. Arap partilerinin toplamda 18 sandalye kazanması bekleniyor. Seçim yarışını önde tamamlamasına rağmen muhalefet bloğu, 120 sandalyeli İsrail Meclisi’nde koalisyon kurmak için gerekli olan 61 milletvekiline ulaşmayı başaramadı. Türkiye saatiyle 23.00’te sona eren oy verme işleminin ardından İsrail medyası, ülkenin önünde beş farklı hükümet senaryosunun bulunduğunu vurguladı.
1 EISENKOT HÜKÜMETİ KURAR
Muhalefet ya da Netanyahu bloğunun en az 61 sandalyeye ulaşması pek olası görünmüyor. Ancak Yaşar Partisi’nin muhalefetin en büyük partisi olarak çıkması ve Eisenkot’un görevlendirilmesi halinde Gadi Eisenkot başbakanlık koltuğuna oturabilir. Koalisyonda eski başbakan Naftali Bennett’in Birlikte Partisi, eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman’ın Evimiz İsrail Partisi ve Yair Golan liderliğindeki Demokratlar yer alması bekleniyor. Özellikle Bennett ve Liberman’ın Eisenkot’un başbakanlığına mesafeli yaklaştıkları ve bunun koalisyon görüşmelerini zorlaştırabileceği belirtiliyor. Faslı bir ailenin çocuğu olan Eisenkot’un başbakan olması durumunda İsrail, ilk kez Mizrahi kökenli bir lider tarafından yönetilecek.
2 NETANYAHU KOLTUĞUNU KORUR
Eğer Netanyahu bloğu 61 sandalyeye ulaşırsa, Likud’un aşırı dinci Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği ile Itamar Ben-Gvir’in aşırı sağcı Yahudi Gücü ve Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm partileri ile mevcut koalisyonunu sürdürmesi bekleniyor. Uzmanlar bu durumu pek olası görmemekle birlikte, Netanyahu’nun zaferi seçim sonucunu daha sert politikalar için yeni bir yetki olarak yorumlamasına yol açabilir. Böyle bir senaryo, işgal altındaki Batı Şeria’nın ilhakının hızlandırılmasına, yasadışı yerleşimlerin genişletilmesine ve hatta Filistinlilerin Gazze’den çıkarılmasına yönelik adımların atılmasının yolunu açabilir. İran’ın nükleer programına yönelik tehditlerini yineleyen Netanyahu’nun yeni dönemde Tahran’a karşı askeri seçeneği yeniden devreye sokması da ihtimal dahilinde.
3 ARAP DESTEKLİ HÜKÜMET
Üçüncü senaryoda muhalefet Netanyahu blokunu geride bıraksa bile 61 sandalye elde edemezse, Eisenkot Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle azınlık hükümeti kurmayı deneyebilir. Eğer Arap milletvekilleri güvenoyu oylamasında Eisenkot’a destek vermek yerine çekimser kalırlarsa, muhalefetin oyları Netanyahu bloğunun oylarını geçebilir ve hükümet görevine başlayabilir. Arap partilerinin de Netanyahu karşıtı bir hükümete dışarıdan destek vermeye sıcak baktığı ifade ediliyor. Ancak böyle bir hükümetin görevini sürdürebilmek için Arap partilerine “bağımlı” hale geleceği değerlendiriliyor.
4 NETANYAHU VE EISENKOT ORTAKLIĞI
Dördüncü senaryo ise her iki bloğun da 61 sandalye kazanamaması ve Arap partilerinin yüksek sayıda sandalye elde etmesi; bu durum Netanyahu ile Eisenkot’u birlik hükümeti kurma seçeneğine yöneltebilir. İki lider böylece kendi bloklarıyla ulaşamadıkları Meclis çoğunluğunu birlikte sağlayarak ülkenin yeniden seçime gitmesini engelleyebilirler. Eisenkot’un Netanyahu ile aynı hükümette yer almaya karşı olduğu açıkça belirtilmiş olsa da Cumhurbaşkanı Herzog’un iki lideri uzlaşmaya çağırabileceği düşünülüyor. Ayrıca iki liderin başbakanlığı dönüşümlü olarak üstlenebileceği ifade edilirken ABD merkezli Washington Post’un haberinde ABD Başkanı Donald Trump’ın da ‘birlik’ formülüne destek verdiği bildirildi.
5 İSRAİL YENİDEN SEÇİME GİDER
Tüm koalisyon seçeneklerinin tükendiği durumda İsrail yeniden sandığa gidebilir. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog resmi sonuçların ardından bir ismi hükümeti kurmakla görevlendirecek. Bu kişi eğer 28 gün içinde koalisyon oluşturamazsa ek olarak 14 günlük süre alacak; eğer girişim yine başarısız olursa görev başka birine verilecek. İkinci adayın da hükümeti kuramaması halinde ve diğer seçeneklerin sonuçsuz kalması durumunda ise Meclis feshedilecek ve İsrail üç ay içinde yeniden seçime gidecek. Yeni hükümet kurulana kadar Netanyahu geçici başbakan olarak görevine devam edecek; uzmanlar bu sürecin aylar sürebileceğini kaydediyor.
SEÇİMDEN NOTLAR
-İsrail’in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Arapların seçimlere yoğun katılımını “eşi benzeri görülmemiş düzeyde” olduğunu belirterek “tehlikeli bir solcu hükümetin” iktidara gelebileceğini dile getirdi.
-Yaşar Partisi lideri Eisenkot ise ilk sonuçların “Netanyahu’ya ve ‘7 Ekim hükümetine’ duyulan güvenin kaybolduğunu” gösterdiğini ifade etti.
-Netanyahu’nun partisi Likud ile Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in partisi Yahudi Gücü, oy verme süresinin uzatılması talep etti fakat İsrail Merkez Seçim Komitesi süreyi uzatacak herhangi bir neden olmadığını belirterek teklifi reddetti.
-Demokratlar Partisi lideri Golan ise İsrail seçmenlerinin Netanyahu hükümetini “görmezden geldiğini” vurguladı.
-Ana muhalefet ittifakından Yesh Atid partisinin lideri ve eski Başbakan Yair Lapid, Netanyahu’nun bloku için seçimde tam anlamıyla yenilgi yaşandığını savundu.
ARAPLAR SANDIĞA KOŞTU
İsrail’de yüksek katılımın görüldüğü genel seçimlerde yerel saatle 20:00 itibarıyla oy kullananların oranı %74,3 olarak açıklandı. İsrail Merkez Seçim Komitesi’ne göre sandıkların kapanmasına iki saat kala seçmen katılım oranı önceki genel seçimlerdeki toplam katılım oranını geçerek rekor kırdı.
Bir önceki seçimde aynı saatte katılım %47,5’te kalmıştı. Sabah saatlerinde başlayan oy verme işlemi boyunca %74,3’lük katılım oranı, 1988’den bu yana aynı saat diliminde kaydedilen en yüksek oran oldu.
Filistinli Arap seçmenin sandığa ilgisinin de oldukça fazla olduğu gözlemlendi. Önceki seçimde Arap yerleşimlerindeki oy kullanma hızı ülke ortalamasının yaklaşık yarısında kalırken dün sabah bu oran ülke ortalamasının yaklaşık dörtte üçüne ulaştı; bu artışın Arap partilerinin Meclis’teki sandalye sayısını artırarak hükümet kurma hesaplarında etkili olabileceği belirtiliyor. Seçimlere katılım oranlarının yükselmesinin anketlere göre %3,25’lik seçim barajını küçük farkla aşan bazı partilerin baraj altında kalmasına yol açabileceği düşünülüyor ki bu durum Meclis aritmetiğini etkileyebilir; Netanyahu da dün boyunca seçmenlerini sandığa çekmek amacıyla “Araplardan olağanüstü yüksek katılım var; çıkıp oy verin”, “Eğer oy vermezseniz Müslüman Kardeşler geliyor” gibi provokatif mesajlar paylaştı.
TAHRAN VE GAZZE UMUTSUZ
İsrail’in bahanelerle gerçekleştirdiği saldırılara maruz kalan İran ve ateşkese rağmen saldırılar altında yaşam mücadelesi veren Gazze Şeridi’nde de gözler seçimdeydi. İranlılar daha önceki politikalarında köklü bir değişiklik beklemiyorlar; Tahran Üniversitesi öğrencisi Muhammed Rızapur “Yeni hükümet mevcut yönetimden daha sert politikalar izleyebilir.” dedi. Filistinlilerin de durumu yakından takip ettiği görülüyor; Cibaliye’den Deyr el-Belah’a göç etmek zorunda kalan Muhammed Eliyan ise “Netanyahu’dan sonra Gadi Eisenkot’un gelmesini umuyorum ama kim yönetirse yönetsin sert tutum sergilememesini istiyoruz; savaşı bitirsin ve barış içinde yaşamamıza izin versin.” şeklinde konuştu. Beyt Lahiya’dan göç eden İslam Salem de hükümet değişse bile İsrail’in Gazze politikasının büyük ölçüde aynı kalacağını düşündüğünü belirtti.
Bülten Abonelikleri ve E-Posta Tercihleri
Dünya genelindeki güncel gelişmelerden haberdar olmak için bülten gönderimi yapılacak e-posta adresinizi giriniz.
Bülten Seçenekleri
< p >< p >Keşfetmeye Devam Edin
< p >